Νευροδιαφορετικότητα και ενήλικη ζωή
Υπάρχουν άνθρωποι που μεγαλώνουν με μια αίσθηση ότι κάπως “ξεχωρίζουν”, χωρίς να μπορούν να εξηγήσουν γιατί. Άνθρωποι που παρατηρούν περισσότερα, νιώθουν πιο έντονα, δυσκολεύονται με θορύβους, εναλλαγές, αβεβαιότητα ή κοινωνικούς κώδικες. Άνθρωποι που μπορεί να έχουν τεράστια ευφυΐα, δημιουργικότητα και ευαισθησία, αλλά ταυτόχρονα να νιώθουν ότι δεν «ταιριάζουν» απόλυτα με τον τρόπο που λειτουργεί ο κόσμος γύρω τους.
Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους ανακαλύπτουν στην ενήλικη ζωή — μερικές φορές για πρώτη φορά — ότι η εμπειρία τους μοιάζει με αυτό που σήμερα ονομάζουμε νευροδιαφορετικότητα. Έναν όρο-ομπρέλα που περιγράφει διαφορετικούς τρόπους επεξεργασίας πληροφοριών, συναισθημάτων και κοινωνικών ερεθισμάτων. Δεν είναι διάγνωση. Είναι περιγραφή. Ένας τρόπος να πούμε: «Ο εγκέφαλός μου λειτουργεί διαφορετικά — όχι λιγότερο, όχι περισσότερο, διαφορετικά.»
Πολλοί ενήλικες που ανήκουν στο φάσμα της νευροδιαφορετικότητας δεν το έμαθαν ποτέ επίσημα, γιατί μεγάλωσαν σε εποχές που το θέμα δεν συζητιόταν ή αποδιδόταν σε “ιδιορρυθμίες”, ευαισθησίες ή “υπερβολές”. Έμαθαν να προσαρμόζονται, να υπερλειτουργούν, να κρύβουν την ένταση μέσα τους, να διαβάζουν συνεχώς το περιβάλλον για να μην παρεξηγηθούν. Αυτό, με τον καιρό, δημιουργεί κόπωση, άγχος ή μια αίσθηση ότι η καθημερινότητα απαιτεί πολύ περισσότερη ενέργεια από όση θα έπρεπε.
Η νευροδιαφορετικότητα στην ενήλικη ζωή συχνά φαίνεται μέσα από μικρές καθημερινές λεπτομέρειες: δυσκολία στη μεταφορά προσοχής, υπερένταση σε περιβάλλοντα με θόρυβο, ανάγκη για ρουτίνα, έντονη συναισθηματική αντίδραση, βαθιά ενασχόληση με συγκεκριμένα ενδιαφέροντα, δυσκολία στη διαχείριση χρόνου. Δεν είναι παθολογία· είναι ένας διαφορετικός τρόπος οργάνωσης του νου. Πολλές από αυτές τις δυσκολίες συνυπάρχουν με ισχυρά πλεονεκτήματα — δημιουργικότητα, ενσυναίσθηση, παρατηρητικότητα, υψηλή αφοσίωση, ευφυΐα, έντονη εσωτερική ζωή.
Στη θεραπεία, η νευροδιαφορετικότητα δεν αντιμετωπίζεται ως “πρόβλημα προς διόρθωση”. Αντιμετωπίζεται ως ένα μοναδικό προφίλ, που χρειάζεται χώρο, κατανόηση και νέους τρόπους οργάνωσης της καθημερινότητας. Δεν είναι στόχος να “χωρέσουμε” σε ένα πλαίσιο που δεν είναι φτιαγμένο για εμάς· είναι στόχος να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο που μας αναγνωρίζει.
Πολλοί ενήλικες νιώθουν βαθιά ανακούφιση όταν καταλάβουν ότι το «διαφορετικό» που ένιωθαν τόσα χρόνια είχε δικαίωμα ύπαρξης. Ότι δεν ήταν “περίπλοκοι”, “υπερβολικοί” ή “ακατάστατοι”, αλλά άνθρωποι με έναν εγκέφαλο που λειτουργεί με τον δικό του, αυθεντικό τρόπο. Η αναγνώριση αυτή μπορεί να γίνει καταλύτης: για καλύτερα όρια, για πιο ήπιες προσδοκίες από τον εαυτό, για σχέσεις που χωρούν την ευαισθησία και την ένταση, για επιλογές που στηρίζονται σε αυτό που πραγματικά χρειάζονται.
Αν μεγαλώσατε νιώθοντας “λίγο διαφορετικοί”, αυτό δεν είναι ελάττωμα. Είναι πληροφορία. Είναι κομμάτι της ιστορίας σας, της ταυτότητάς σας και του τρόπου που συνδέεστε με τον κόσμο. Και όταν αυτό γίνει κατανοητό και αποδεκτό, μπορεί να μετατραπεί από βάρος σε δύναμη.
Αν κάτι από τα παραπάνω σας αγγίζει, μπορούμε να το εξερευνήσουμε μαζί με αποδοχή, καθαρότητα και έναν ρυθμό που σέβεται τον δικό σας τρόπο να είστε στον κόσμο.
«Δεν είναι και τόσο σοβαρό…» – Γιατί δυσκολευόμαστε να ζητήσουμε βοήθεια από ψυχολόγο;
Αν το σκέφτεστε κι εσείς έτσι, δεν είστε μόνοι. Οι δυσκολίες στο να ζητήσουμε βοήθεια έχουν ρίζες βαθύτερες και συχνά συστημικές: σχετίζονται με τον τρόπο που μεγαλώσαμε, τον τρόπο που μάθαμε να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας και τους ρόλους που αναλάβαμε μέσα στην οικογένεια ή την κοινωνία. Πολλοί από εμάς έχουμε διδαχθεί ότι “η δύναμη είναι να τα βγάζεις πέρα μόνος σου”, με αποτέλεσμα να μην αναγνωρίζουμε πότε έχουμε υπερβεί τα όριά μας.
Μια από τις πιο συνηθισμένες παγίδες είναι η σύγκριση με τον πόνο των άλλων: «Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν πολύ χειρότερα.» Αυτό, όμως, δεν κάνει τον δικό μας πόνο λιγότερο πραγματικό. Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μια υπηρεσία “για τις μεγάλες κρίσεις”, αλλά μια διαδικασία που μπορεί να υποστηρίξει από τα πιο μικρά εσωτερικά βάρη μέχρι τα πιο δύσκολα γεγονότα της ζωής. Όταν κάτι επηρεάζει τη διάθεση, τη σχέση με τον εαυτό, τις αποφάσεις ή τη λειτουργικότητά μας, αξίζει χώρο και φροντίδα.
Ένας άλλος λόγος που δυσκολεύει την απόφαση είναι ο φόβος της ευαλωτότητας. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν μάθει να μιλούν ανοιχτά για όσα νιώθουν. Μεγάλωσαν σε περιβάλλοντα όπου τα συναισθήματα “μαζεύονταν”, όπου οι δυσκολίες αντιμετωπίζονταν σιωπηλά, ή όπου η έκφραση ευαλωτότητας θεωρούνταν αδυναμία. Σε αυτά τα πλαίσια, το να ζητήσει κάποιος υποστήριξη είναι στην πραγματικότητα μια βαθιά πράξη θάρρους: η στιγμή που επιτρέπει στον εαυτό του να ακουστεί.
Υπάρχει επίσης το άγνωστο της διαδικασίας: «Τι θα γίνει αν πάω;» Στην πραγματικότητα, η πρώτη συνεδρία είναι μια απλή, ανθρώπινη συζήτηση. Μια ευκαιρία να γνωριστούμε, να μοιραστείτε όσα σας απασχολούν και να δείτε αν νιώθετε ασφάλεια μέσα στο πλαίσιο. Δεν υπάρχει πίεση, δεν υπάρχουν “σωστές” ή “λάθος” απαντήσεις. Η θεραπεία δεν είναι εξέταση· είναι συνάντηση.
Πολλοί άνθρωποι, τέλος, έχουν μάθει να είναι οι “δυνατοί” της οικογένειας, της δουλειάς ή της παρέας. Να στηρίζουν τους άλλους, να συνεχίζουν ακόμη κι όταν κουράζονται, να βάζουν τις ανάγκες τους τελευταίες. Αυτή η συνεχής υπερ-προσαρμοστικότητα όμως έχει κόστος: εξάντληση, άγχος, δυσκολίες στις σχέσεις, απομάκρυνση από τον ίδιο τον εαυτό. Η ψυχοθεραπεία βοηθά να αναγνωρίσουμε την κούραση πριν γίνει κατάρρευση.
Και ίσως το σημαντικότερο από όλα είναι το εξής: αν το σκέφτεστε, ίσως ήδη χρειάζεστε υποστήριξη. Το ότι βρίσκεστε εδώ, ότι διαβάζετε αυτές τις γραμμές, σημαίνει ότι κάτι μέσα σας ζητά χώρο. Λίγο περισσότερο φως, κατανόηση, ανακούφιση ή καθαρότητα. Αυτή η εσωτερική ανάγκη αξίζει να ακουστεί — χωρίς σύγκριση, χωρίς ενοχή, χωρίς αναβολή.
Η θεραπεία δεν είναι παραδοχή αδυναμίας. Είναι πράξη αυτοφροντίδας, επιλογή δύναμης και μια απόφαση να σταθούμε πιο κοντά στον εαυτό μας.
Αν κάτι από τα παραπάνω σας αγγίζει, μπορούμε να το εξερευνήσουμε μαζί, με ασφάλεια, αποδοχή και σεβασμό στον δικό σας ρυθμό.